Yemek Kültürü

31.07.2016 6:56:21 PM
YEMEK KÜLTÜRÜ

Malatya yemek kültürü Anadolu mutfağında farklı bir yere sahiptir. Ev yemeklerinde bitki yapraklarının ve bulgurun yoğun bir biçimde kullanılması dikkat çekicidir. Malatya mutfağı genellikle bulgur ve et ağırlıklı yemeklerden oluşmaktadır. Ayrıca yerel ağızda katık denilen süt ve süt ürünleri bol miktarda kullanılır.

Geleneksel Malatya evlerinde mutfak dışında kuru gıdaların saklana bileceği kiler, hızna bulunur. Mutfak ve bitişiğindeki kilerin gıda maddelerinin koruna bilmesi için kuzeye bakan tarafta yapılmasına dikkat edilir. Ev iki katlı ise daha serin olacağından gıdaların koruna bilmesi için mutfak ve kiler alt katta olur. Mutfağın düzenli olabilmesi için kaplık adı verilen raf yapılır tas tabak tava buraya yerleştirilir. Mutfağın bir tarafına aşlık dediğimiz kuru gıdalar dizilir. Uygun bir yere ocak konur. Ocağın bacaya doğru üst kısmına davlumbaz yapılarak dumanı çekmesi sağlanır. Kilerin en serin kısmında zahire ve kışlık kurutmalıklar turşular reçeller kavurma peynir Çökelik, tarhana, pekmez, kuru dut, kayısı elma kakları saklanır.

Üzüm, kiraz, fasulye yaprakları küpe basılarak; dolamlık biber patlıcan salatalık oyulup kurutularak kışın değerlendirilir.

Mutfak kültürümüzde ekmek önemli bir yer tutar Avlulu evlerde ekmek damı ayrıca yapılır. Malatya da ekmek çeşidi bir hayli boldur: yufka ekmek tandır ekmeği ekşili ekmek kınalı ekmek tablama ekmeği, bazlama, tutmaç, yağlı ekmek poğaç ve taş küllüğü gibi ekmeleri sıralaya biliriz.

Günlük hayatta gündüz iş için dağılan aile akşam bir araya geldiğinden evin hanımları yemek için bütün marifetlerini sergiler. Yemekler yere serilen sofra bezi üzenine konulan sinilerde yenir.

Bu zengin Malatya kültüründe özel gün yemekleri ayrı bir yer tutar bayram yemekleri, düğün yemekleri, çocuk görme yemekleri, adak kurbanı yemekleri, hazırlanır. Bu yemeklerde etli bulgur pilavı tiritli yemek cacık salata ve mevsimine göre meyve üzerine yoğunlaşılır.

Ölünün ardından verilen yemekler düğün yemeği gibi çeşitlendirilir. ‘can aşı’ ya da ‘kırk yemeği’ gibi adlar verilen bu tür yemekten sonra un helvası yapılarak dağıtılır.

Tatlı olarak sütlaç, kaysı tatlısı, herle (kuymak) ve aşure önemli yer tutar. Aşure Muharrem ayında dini bir öğe içinde yapılır ve dağıtılır. Komşular, akrabalar ve yakın çevre kurbanda olduğu gibi aşurede de ortak olabilirler. Sütlaç daha çok bayram tatlısıdır. Herle (kuymak) lohusa kadınlara ikram edilir. Bu özelliklerinden ötürü farklı bir anlam yüklenen tatlılar Malatyalılar için çok önemlidir.

Çorbalar

Sumaklı ekşili çorba, mercimek çorbası, kavurmalı erişte, bulgur çorbası, tarhana, kara çorba, pıt pıtı çorbası, gendirme çorbası, kulak çorbası, döğme çorbası, pirinç çorbası, ayalı çorba, pir pirim çorbası, kelle paça çorbası, ekşili çorba, keşli çorba, gurut çorbası, aşure çorbası, malhıta çorbası, soğuk yoğurt çorbası.

Köfteler

Analı-kızlı, içli köfte, ekşili tiritli köfte, sıkma köftesi, kabaklı çimdik köfte, etli çiğköfte, çiğleme, mercimekli çiğköfte, yavandan patlıcanlı köfte, sumaklı ekşili köfte, ayva köftesi, polat köftesi, gkırdaklı köfte, elmalı köfte, kurşun geçmez köftesi, gidirikli köfte, ciğer köftesi, haşhaşlı top köfte, yoğurtlu köfte, yumru köfte, yumurtalı sıkma köfte, yoğurtlu balkabağı köftesi…

Etli Yemek Türleri

Et tiridi, kabuk aşı buğulama, sac kavurması ve çeşitli sebze yemekleri. Tava -bulgur ya da pirinç pilavı yöresel lahmacun türleri (etli, çökelekli, patatesli, yumurtalı ), pir pirim salatası, yöre usulü su böreği, Meşhur saçaklı pilavı ile servis edilen ana yemekler ve kâğıt kebabı özgün yemeklerin başında yer alır.

Dolma Türleri

Karın-Bumbar dolması, dut, kabak, pazı, kiraz, pancar (pezik), lahana(nahna), fasulye yaprağı, ayva yaprağı sarması, zeytinyağlı marul sarmaları, domates dolması, biber dolması, soğan dolması, patates dolması, patlıcan dolması, kabak çiçeği dolması, Battalgazi mutfak kültürü için çeşitlilik gösterir.

Yöre mutfağı, ev ekonomisi bütçesine bağlıdır. Yaygın meyvecilik, kurutulmuş gıda, pestil, şıra, pekmez ve turşuyu önemli kılar. Bu malzemeler yaz ve güz dönemlerinde kışa hazırlanır, un, bulgur, süt ürünleri ve et, ana yemek malzemesi olarak kullanılır. Çorbalık ve köftelik olarak hazırlanan bulgur atalardan beri vardır ve olmaya devam eder.

Unlu mamuller içerisinde ise tandır ekmeği, dürüm, katmer ve kömbe önem taşır. Köftelerin özel bir yeri vardır. Yöre mutfağının özel yemeklerinden biri kâğıt kebabıdır. Taraklık ve etevi denilen yağlı kuzu etinin özel bir kâğıt içinde buğulanarak fırında pişirilmesiyle yapılır. Tavuk eti ve yakında bulunan Karakaya Barajından tutulan balık yoğunlukla tüketilir.

Kurutulmuş gıda kullanımı yörede yaygındır, kayısının (mişmiş) kurutulması zaten bir sanayidir. Ancak hoşaflık kayısı (gün kurusu), elma, dut, armut kuruları (kak) ve üzüm kurusu da ünlüdür.

Reçeller / Şuruplar / Tatlılar

Kayısı, elma, ayva, kabak, çilek, erik, gül, vişne gibi meyvelerden reçel yapılır. Yine üzüm, kızılcık, vişne, erik, gül gibi türlerden de şurup hazırlanır. Ayrıca; biber, salatalık, domates, acur(küte), fasulye, samut (dereotu), lahana, gibi sebzelerden turşu yapılır. Tatlı olarak dut helvası, dut pestili, üzüm pestili, köpük pestili, üzüm sucuğu, pekmez, çir kavurması, peynir tatlısı, delikız baklavası, kaymaklı kayısı tatlısı, peynir helvası, halbur tatlısı, dolma tatlısı, dut dövmeci, sütlaç ve çiğdemli sütlaç.

YEMEKLERDEN ÖRNEKLER

Söz yemekten açılmışken, bütünüyle Malatya kokan nefis yemeklerden birkaçını tarif etmeden geçmek olmaz. İşte bazı yemeklerin tarifleri:

Kömbe

Malzemeler; 1 kg un, ekmek mayası, 500gr kuşbaşı et, tereyağı Yapılışı: İki kat hamur arasında yapılan kömbenin hamuru, hafif maya ve yağ katılarak yoğrulur.

Daha sonra kömbenin içi hazırlanır. Kömbe içi cevizli, patatesli veya kavurma etli olabilir. Hazırlanmış olan hamur, yağlanmış temiz bir sacın içine serilir. Üzerine tereyağında kavrulmuş et konulur. Bunun da üzerinde bir kat daha hamur serilir. Serilen hamurun orta kısmı parmak ile delinir, bu kısım piştikten sonra en önemli misafire veya evin en yaşlısına ikram edilir. Üzerine hafifçe yoğurt sürülür, ağzına bir sac kapatılır. Bunlar yapıldıktan sonra sacın altına meşe közü, üstüne tezek közü yığılır. Ayrıca üzerinde de tezek yakılır. Kızardıktan sonra saçtan çıkartılır, dilimlenerek servis yapılır. Günümüzde şehirleşmenin etkisi ile ev fırınlarında börek benzeri çok katlı kömbeler yapılmaktadır.

Ayrıca kömbeye dini anlam yüklenerek mayıs ayının ilk haftasında Hızır aleyhisselamın canına veya payına denilerek komşulara dağıtılır.

Herle ( Kuymak / Haşıl)

Malzemeler: 1 su bardağı un, 3 su bardağı su, 2 yemek kaşığı tereyağı (aş yağı), pekmez ( veya toz şeker), çok az tuz. Yapılışı: Kuşgana (tencere) içerisine az miktarda su konur. Üzerine un katılır ve ağaç kaşıkla iyice çırpılarak ezilir. Bu işlem yapılırken içinde pütür kalmamasına dikkat edilir. Başka bir tarafta tereyağının yarısı tencerede eritilir. İki bardak su üzerine eklenir, kaynatılır. Suyla ezilen un, kaynayan suya karıştırılır, biraz tuz atılır. Devamlı karıştırılarak tortulaşmadan pişmesi sağlanır. Piştikten sonra tabağa alınır. Tabağa alınan kuymağın üzerinde kaşığın tersiyle 5-6çukur içi yapılır. Kalan yağ ve pekmez beraber eritilir; tabağın üzerindeki çukurlara gezdirilir. Sıcak yenir.

Kayısı Dolması

Malzemeler: 2kg kuru kayısı,1su bardağı ceviz içi, 2çorba kaşığı bal veya tozşeker, 2yemek kaşığı tereyağı, yeşil fıstık

Yapılışı: Kayısılar yıkanır 10-15 derecede ılık suda ıslatılarak süzülür. Diğer tarafta ceviz havanda dövülür. İçine bal veya tozşeker konularak iyice karıştırılır. Süzülen kayısıların kanatları açılıp ikiye ayrılır (birbirinden kopmayacak şekilde) Kanatların bir tarafına cevizli iç konularak, diğer kanat üzerine kapatılır, sıkıştırılır.

Yağlanmış fırın tepsisine bir sıra halinde dizilir. Bir çay bardağı su üzerine gezdirilir. Kayısıların üzerine küçük parçalar halinde tereyağı konur. Üstüne tozşeker serpilerek fırında 20-25 dakika pişirilir. Servis tabağına alınarak üzerine yeşil fıstık serpilerek servis yapılır.


  • Battalgazi Belediyesi Resmi Internet Sitesi
Başkan Kurumsal Battalgazi E-Belediye Güncel Hizmetlerimiz
•  Özgeçmişi •  Birimler •  Battalgazinin Tarihi •  Emlak İşlemleri •  Haberler •  Başvuru Takip
•  Başkanın Mesajları •  İlkelerimiz •  Battalgazide Kültür •  Duyuru ve İlanlar •  Öneri / Şikayet Formu
•  Başkana Mesaj •  Meclis Kararları •  Battalgazide Eğitim •  Foto Galeri •  Bilgi Edinme Formu
•  Başkan Foto Galeri •  Meclis Üyeleri •  Battalgazide Tarım •  Video Galeri
•  Başkanlarımız •  Demografik Yapısı •  Nöbetçi Eczaneler
•  Mali Raporlar •  Tarihi Eserler •  Vefat Edenler
•  Misyonumuz •  Mahallelerimiz Hava Durumu
•  Vizyonumuz •  Fotoğraflarla Battalgazi

Uçbağlar Mah. Sivas Cad. No:48 // Battalgazi - MALATYA
Telefon : 0 422 328 44 44 - Faks : 0422 322 00 50